Lekcje · Początkujący
Klucz basowy dla basistów: od pięciolinii do gryfu
Czytaj zapis nutowy na basie: poznaj linie i przestrzenie klucza basowego, przypisz każdą nutę do struny i progu i zbuduj codzienny nawyk czytania.
Tabulatura mówi, gdzie położyć palce. Zapis nutowy mówi, co grać i kiedy: dokładną wysokość, dokładny rytm, pauzy, dynamikę. Większość partii basowych do big bandów, teatru, pracy studyjnej i wielu szkół gry jest zapisana w kluczu basowym, a jego czytanie otwiera muzykę, która nigdy nie pojawia się w tabulaturze. Dobra wiadomość: czterostrunowy bas obejmuje niewielki zakres, więc wystarczy ci nauczyć się około dwóch tuzinów zapisanych nut, żeby czytać prawie wszystko.
Klucz basowy
Klucz basowy, zwany też kluczem F, to symbol na początku pięciolinii z dwiema kropkami. Dwie kropki otaczają czwartą linię od dołu, którą jest dźwięk F. Wszystkie pozostałe dźwięki liczy się od niej.
Pięć linii, od dołu do góry, to G, H, D, F, A. Zamiast zdań mnemotechnicznych możesz zapamiętać, że to co druga litera „muzycznego alfabetu” (A B C D E F G A...), zaczynając od G.
Cztery przestrzenie, od dołu do góry, to A, C, E, G: łatwo je zapamiętać, bo to akord a-moll z septymą (A C E G) czytany od dołu.
Połącz linie i przestrzenie, a dostaniesz ciągły alfabet: G (linia), A (przestrzeń), H (linia), C (przestrzeń), D (linia) i tak dalej. Przejście z linii na następną przestrzeń w górę to zawsze krok o jedną literę.
Bas brzmi oktawę niżej niż zapis
To najważniejszy fakt dla basistów czytających nuty: gitara basowa i kontrabas brzmią o oktawę niżej, niż są zapisane. Muzykę zapisuje się oktawę wyżej, żeby mieściła się w pięciolinii, zamiast wisieć daleko pod nią na wielu liniach dodanych.
| Pusta struna | Zapisany dźwięk | Miejsce na pięciolinii | Brzmiąca wysokość |
|---|---|---|---|
| E (4.) | E2 | Pierwsza linia dodana pod pięciolinią | E1 |
| A (3.) | A2 | Dolna przestrzeń | A1 |
| D (2.) | D3 | Środkowa linia | D2 |
| G (1.) | G3 | Górna przestrzeń | G2 |
Niczego nie musisz „transponować” podczas grania. Po prostu naucz się, że zapisane E na pierwszej linii dodanej pod pięciolinią to twoja pusta struna E. Różnica oktawowa jest wbudowana w konwencję. Ma znaczenie tylko wtedy, gdy czytasz partię nienapisaną na bas, na przykład lewą rękę z zapisu fortepianowego: możesz zagrać dźwięki tak, jak są zapisane, a zabrzmią oktawę niżej, co zwykle brzmi dobrze, albo przenieść linię oktawę wyżej, jeśli robi się mulista.
Przełożenie pięciolinii na gryf
Każda zapisana nuta ma swoje miejsce na gryfie. W pierwszej pozycji (palec wskazujący na progu 1, używane progi od 0 do 4 i puste struny) każda struna obejmuje grupę sąsiednich nut z pięciolinii:
| Zapisany dźwięk | Miejsce na pięciolinii | Struna i próg |
|---|---|---|
| E2 | 1. linia dodana pod spodem | struna E, pusta |
| F2 | Przestrzeń pod pięciolinią | struna E, próg 1 |
| G2 | Dolna linia | struna E, próg 3 |
| A2 | Dolna przestrzeń | struna A, pusta |
| H2 | 2. linia | struna A, próg 2 |
| C3 | 2. przestrzeń | struna A, próg 3 |
| D3 | Środkowa linia | struna D, pusta |
| E3 | 3. przestrzeń | struna D, próg 2 |
| F3 | 4. linia (między kropkami) | struna D, próg 3 |
| G3 | Górna przestrzeń | struna G, pusta |
| A3 | Górna linia | struna G, próg 2 |
| H3 | Przestrzeń nad pięciolinią | struna G, próg 4 |
| C4 | 1. linia dodana nad spodem | struna G, próg 5 |
Te same dźwięki naturalne na niższych progach gryfu:
Przeczytaj gamę C-dur z pięciolinii i zagraj ją z tabulaturą pod spodem. Zauważ, że każda nowa struna zaczyna się od pustej struny na kolejnej nucie orientacyjnej: A na dolnej przestrzeni, D na środkowej linii, G na górnej przestrzeni.
Wiele dźwięków ma więcej niż jedno miejsce. Zapisane D3 to pusta struna D, ale też próg 5 na strunie A; zapisane C4 to próg 5 na strunie G, ale też próg 10 na strunie D. Wybieraj pozycję, w której ręka się nie rusza, i używaj reguły 5. progu (próg 5 równa się następnej pustej strunie), by przechodzić między nimi.
Linie dodane
Dźwięki powyżej lub poniżej pięciolinii zapisuje się na krótkich dodatkowych liniach, zwanych liniami dodanymi. Na czterostrunowym basie w standardowym stroju potrzebujesz tylko jednej linii dodanej pod pięciolinią: pustej struny E. Nad pięciolinią linie dodane pojawiają się, gdy grasz wysoko na strunie G.
Linie dodane liczy się od pięciolinii na zewnątrz dokładnie tak samo jak zwykłe linie i przestrzenie: C4 leży na pierwszej linii dodanej nad pięciolinią, D4 w przestrzeni nad nią, E4 na drugiej linii dodanej, F4 nad nią, G4 na trzeciej linii dodanej. Bardzo wysokie fragmenty zapisuje się czasem ze znakiem 8va, oznaczającym „graj oktawę wyżej, niż jest zapisane”, aby uniknąć długich stosów linii dodanych.
Czytanie rytmu
Wysokość to tylko połowa czytania. Dla basistów rytm jest prawdopodobnie ważniejszą połową, bo zła nuta w czasie brzmi lepiej niż dobra nuta spóźniona.
| Symbol | Nazwa | Części taktu w 4/4 | Liczenie |
|---|---|---|---|
| Cała nuta | Semibrevis | 4 | 1 2 3 4 |
| Półnuta | Minima | 2 | 1 2 |
| Ćwierćnuta | Seminima | 1 | 1 |
| Ósemka | Fusa | 1/2 | 1 i |
| Szesnastka | Semifusa | 1/4 | 1 e i a |
Każda wartość nuty ma odpowiadającą jej pauzę o tej samej długości. Kropka po nucie dodaje połowę jej wartości: półnuta z kropką trwa trzy części taktu, ćwierćnuta z kropką półtorej.
Praktyczne wskazówki do czytania rytmów basowych:
- Najpierw przejrzyj rytm. Zanim zagrasz, wyklaszcz lub wystukaj rytm pierwszych dwóch taktów, licząc na głos.
- Znajdź puls w każdym takcie. Zaznacz, gdzie wypadają części 1 i 3, szczególnie przy łukach i synkopach.
- Pilnuj pauz. Partie basowe często mają pauzy na backbeacie. Zatrzymanie dźwięku w czasie to część czytania.
- Rozpoznawaj wzory. Linie basowe dużo się powtarzają. Gdy już odczytasz jednotaktową figurę, szukaj jej ponownie dalej na stronie.
Codzienna rutyna czytania
Czytanie to umiejętność powtarzania, a nie talentu. Piętnaście minut dziennie bije dwie godziny raz w tygodniu.
- Dwie minuty fiszek z nutami. Nazywaj losowe dźwięki na pięciolinii w kluczu basowym tak szybko, jak potrafisz.
- Trzy minuty mapowania gryfu. Nazwij zapisany dźwięk, a potem zagraj go w dwóch różnych miejscach na gryfie.
- Pięć minut czytania a vista. Czytaj nowy, łatwy materiał, którego nie widziałeś. Graj dalej nawet przy pomyłkach; nigdy nie zatrzymuj się, by poprawić nutę.
- Pięć minut rytmu. Czytaj rytmy na jednym dźwięku, pustej strunie A lub E, z metronomem.
- Raz w tygodniu pisz. Przepisz znaną ci linię basową z tabulatury na zapis nutowy na papierze nutowym. Pisanie zmusza do zrozumienia każdej nuty i pauzy.
Ćwiczenia
- Linie i przestrzenie: nazwij z pamięci wszystkie linie i przestrzenie klucza basowego, a potem sprawdź się w trenerze nut.
- Puste struny: zapisz cztery puste struny na papierze nutowym tak, jak zapisuje się je dla basu.
- Mapa pierwszej pozycji: zagraj każdy dźwięk z tabeli przełożenia, mówiąc jego nazwę i miejsce na pięciolinii.
- Dwa miejsca: dla każdego zapisanego dźwięku od A2 do C4 znajdź drugie miejsce na gryfie.
- Czytanie a vista: rób jedno ćwiczenie czytania dziennie, zaczynając od poziomu 1.
Powiązane lekcje: Pięciolinia i klucze, Nazwy dźwięków, Wartości nut i rytm, Podstawy gry na basie, Czytanie tabulatury, Groove i rytm na basie, Walking bass.
Narzędzia: Trener nut, Trener gryfu, Metronom.
Ćwiczenia: Czytanie klucza basowego 1, Czytanie klucza basowego 2, Czytanie klucza basowego 3, Gryf basu 1, Gryf basu 2, Rytm 1.
Do wydruku: Papier nutowy dla basu, Dźwięki na gryfie basu. Kontynuuj z 8-tygodniową ścieżką dla średniozaawansowanych basistów.