Lekcje · Średniozaawansowany
Groove i rytm na basie: czucie czasu, pocket i ghost notes
Spraw, by twoje linie basowe dobrze się czuło: zgraj się z perkusją, kontroluj długość dźwięków, dodaj martwe nuty i synkopy, ćwicz z metronomem na 2 i 4.
Zapytaj perkusistów, czego oczekują od basisty, a odpowiedź rzadko brzmi „więcej nut". Chcą groove'u: linii, która tak dobrze siedzi z perkusją, że zespół brzmi jak jeden instrument. Groove tworzą rytm, długość dźwięku i dotyk, znacznie bardziej niż wybór nut. Ta lekcja pokazuje, jak budować go świadomie, zamiast liczyć, że wyjdzie samo.
Zgranie z centralą i werblem
Zestaw perkusyjny daje ci mapę każdego taktu. Centrala wyznacza niskie, ciężkie punkty, a werbel wyznacza backbeat, zwykle części 2 i 4. Twoje zadanie to zgadzać się z tą mapą.
- Podążaj za centralą. Gdziekolwiek gra centrala, graj dźwięk, zwykle prymę. Jeśli centrala gra na raz, na „i" dwójki i na trzy, graj tam swoje dźwięki.
- Zostaw miejsce werblowi. Werbel jest głośny i krótki. Długi, głośny dźwięk basu na części 2 lub 4 zamazuje go. Krótsze dźwięki lub pauzy na backbeacie sprawiają, że werbel strzela.
- Wypełniaj luki delikatnie. Między uderzeniami centrali możesz dodawać kwinty, oktawy lub martwe nuty, ale mają być cichsze niż dźwięki zgrane z centralą.
Liczenie ósemek i szesnastek
Nie zgrasz się z rytmem, którego nie umiesz policzyć. Groove'y basowe żyją głównie na ósemkach i szesnastkach.
| Podział | Liczenie jednej części taktu | Dźwięków w takcie 4/4 |
|---|---|---|
| Ćwierćnuty | 1 | 4 |
| Ósemki | 1 i | 8 |
| Triole ósemkowe | 1 tri o | 12 |
| Szesnastki | 1 e i a | 16 |
Licz na głos podczas grania, nawet jeśli czujesz się głupio. Osoby, które liczą na głos, znajdują „e" i „a" części taktu dużo szybciej niż te, które zgadują.
Groove ósemkowy
Oto dwutaktowy groove na a-moll i F, w całości w ósemkach. Licz „1 i 2 i 3 i 4 i" w każdym takcie:
Niska pryma wraca na każdej mocnej części, a oktawa i kwinta ozdabiają „i". Ostatni dźwięk każdego taktu prowadzi do następnego akordu: G schodzi do F, a E (kwinta akordu A) ciągnie z powrotem do A.
Groove szesnastkowy z martwymi nutami
Szesnastki sprawiają, że groove brzmi gęsto i funkowo. Żeby nie brzmiały jak ćwiczenie na maszynie do pisania, wiele z nich to martwe nuty (ghost notes, czyli też dead notes): wyciszone, perkusyjne uderzenia bez wyraźnej wysokości. W tabulaturze zapisuje się je jako x.
Licz każdy takt jako dwie części szesnastek: „1 e i a 2 e i a", potem powtórz. Prawdziwe dźwięki (E, oktawa E, G, A) niosą harmonię, a martwe nuty wypełniają przestrzeń rytmem.
Martwe nuty: jak je grać
Martwą nutę gra się, szarpiąc strunę, podczas gdy lewa ręka dotyka jej lekko, nie dociskając do progu. Struna nie może swobodnie drgać, więc słychać głuche „stuknięcie" zamiast wysokości dźwięku.
- Połóż jeden lub dwa palce lewej ręki płasko na strunach, dotykając ich, ale nie dociskając.
- Szarp takim samym ruchem jak zwykły dźwięk, tylko trochę ciszej.
- Utrzymuj martwą nutę cichszą niż dźwięki wokół niej. To dźwięk perkusyjny, nie nuta melodii.
Martwe nuty to najłatwiejszy sposób, by prosta linia ożyła. Nawet partia z samych prym staje się groove'em, gdy dodasz martwą nutę przed częścią trzecią lub na ostatniej szesnastce taktu.
Pauzy i długość dźwięku
Długość dźwięku to najbardziej pomijany element gry na basie. Dwóch graczy może zagrać te same nuty na tych samych częściach taktu i brzmieć zupełnie inaczej, bo jeden przetrzymuje każdy dźwięk, a drugi go skraca.
| Długość | Brzmienie | Typowe style |
|---|---|---|
| Długa (legato) | Gładkie, pełne, ciepłe | Ballady, reggae, soul |
| Średnia | Neutralne, wspierające | Pop, rock |
| Krótka (staccato) | Wyraziste, ciasne, sprężyste | Funk, disco, punk |
Aby zakończyć dźwięk, rozluźnij palec lewej ręki tak, by lekko uniósł się znad progu (wciąż dotykając struny), albo dotknij struny palcem prawej ręki. Pauza to nie „nic": to dźwięk ciszy, który sprawia, że następny dźwięk uderza mocniej.
Spróbuj takiego eksperymentu: graj cztery ćwierćnuty prymy w takcie, najpierw przetrzymując każdy dźwięk przez całą wartość, potem skracając każdy do połowy. Nuty i rytm są te same, ale druga wersja brzmi lżej i zostawia miejsce werblowi.
Synkopa
Synkopa oznacza akcentowanie słabych części: „i", „e" oraz „a" zamiast liczb. Bardzo częsty ruch basisty to antycypacja: zagranie prymy następnego akordu ósemkę wcześniej, na „i" czwórki, i przetrzymanie jej przez kreskę taktową.
| Liczenie | 1 | i | 2 | i | 3 | i | 4 | i |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Prosto | A | A | A | A | ||||
| Synkopowo | A | A | A | F |
W wierszu synkopowym drugi dźwięk przesuwa się na „i" dwójki, a F pojawia się na „i" czwórki, przed zmianą akordu. Harmonia jest ta sama, ale czucie jest dużo bardziej do przodu.
Am, F, C, G z wygenerowaną linią pryma–kwinta: spróbuj antycypować każdy akord
Linia basowa: pryma, kwinta, oktawa i dźwięk przygotowujący
Shuffle i swing
W feelu shuffle lub swing każda część taktu jest dzielona nierówno: pierwsza ósemka jest dłuższa, a druga krótsza, zbliżone do pierwszej i trzeciej nuty tercjoli. Licz „1 – o 2 – o" i graj tylko na „1" i „o".
Klasyczna bluesowa linia boogie wspina się przez prymę, tercję, kwintę, sekstę i septymę małą, a potem schodzi z powrotem:
Zagraj ją najpierw prostymi ósemkami, potem shufflem. Nuty się nie zmieniają, a wzór długa–krótka zamienia ćwiczenie skalowe w bluesowy groove.
Szukanie pocketu
Granie w pocket oznacza siedzenie dokładnie w odpowiednim miejscu w czasie względem perkusisty, tak by muzyka czuła się jednocześnie swobodnie i mocno. Niektóre style chcą basu lekko przed pulsem (energiczny rock, punk), inne lekko za nim (soul, hip-hop, wolny blues). Pocket to wspólna decyzja z perkusistą, a nie stała reguła.
- Słuchaj więcej, niż grasz. Jeśli nie słyszysz wyraźnie hi-hatu, grasz za głośno lub zbyt gęsto.
- Powtarzaj. Groove staje się hipnotyzujący dzięki powtarzaniu. Zmieniaj rzeczy na granicach części utworu, a nie w każdym takcie.
- Upraszczaj pod presją. Gdy czas się chwieje, wróć do prym na wzorze centrali, aż zespół się uspokoi.
Ćwiczenie z metronomem na 2 i 4
Metronom na każdej części taktu pomaga grać równo, ale nie uczy czucia. Ustaw klik tak, by brzmiał tylko na częściach 2 i 4, jak werbel lub hi-hat perkusisty. Teraz części 1 i 3 musisz dostarczyć sam, co buduje znacznie silniejszy wewnętrzny puls.
- Ustaw metronom na połowę docelowego tempa. Przy 50 BPM każde kliknięcie to backbeat w utworze w tempie 100 BPM.
- Licz „1, 2, 3, 4" na głos tak, by kliknięcia wypadały na 2 i 4.
- Graj prymy w ćwierćnutach, potem groove ósemkowy z góry, potem groove szesnastkowy.
- Dla zaawansowanych: ustaw klik tylko na części 4 albo tylko na „i" każdej części taktu.
Ćwiczenia
- Zgranie z centralą: włącz pętlę perkusyjną lub metronom i graj same prymy tam, gdzie gra centrala, przez pięć minut.
- Ćwiczenie długości: zagraj groove ósemkowy trzy razy: długimi dźwiękami, średnimi i krótkimi.
- Martwe nuty: zagraj groove szesnastkowy w tempie 60 BPM, dbając, by każda martwa nuta była wyraźnie cichsza niż prawdziwe dźwięki.
- Zmiana na shuffle: na przemian cztery takty prostych ósemek i cztery takty shuffle'a na linii boogie.
- Klik na backbeat: zagraj każde ćwiczenie z tej lekcji z metronomem na 2 i 4.
Powiązane lekcje: Podstawy gry na basie, Wartości nut i rytm, Metrum, Walking bass, Slap na basie, Tempo i dynamika, Metoda ćwiczenia.
Narzędzia: Metronom, Odtwarzacz progresji, Eksplorator skal.
Ćwiczenia: Groove'y ósemkowe, Groove'y szesnastkowe, Pryma i kwinta, Oktawy, Rytm 1, Rytm 2.
Kontynuuj z 8-tygodniową ścieżką dla średniozaawansowanych basistów.