Ulotka · informacja dla muzyka · Skala

Gama fis-moll melodyczna

Gładka, gorzko-słodka i wyrafinowana. Na dole brzmi molowo, a na górze durowo, bez sekundy zwiększonej, która przerywałaby płynność.

7 dźwięków
5 ♯
skala molowa

1Skład: co zawiera

Fis – Gis – A – H – Cis – Dis – Eis

Wzór: 1 2 ♭3 4 5 6 7
Kroki: C – P – C – C – C – C – P
Liczba dźwięków: 7
Krzyżyki i bemole: 5 ♯
Inna nazwa: moll jazzowy, moll melodyczny wstępujący, joński ♭3

Stopień	Dźwięk	Interwał	Półtony	Funkcja
1	Fis (F♯)	pryma	0	tonika
2	Gis (G♯)	sekunda wielka	2	supertonika
♭3	A (A)	tercja mała	3	medianta
4	H (B)	kwarta czysta	5	subdominanta
5	Cis (C♯)	kwinta czysta	7	dominanta
6	Dis (D♯)	seksta wielka	9	submedianta
7	Eis (E♯)	septyma wielka	11	dźwięk prowadzący

2Wygląd: diagramy i brzmienie

Klucz wiolinowy

Klucz basowy

Klawiatura fortepianu

Gitara (strój standardowy E A D G H E)

Gitara basowa (E A D G)

Ukulele (G C E A)

Wskazówka: kliknij dowolny dźwięk, klawisz lub próg, aby go usłyszeć. Pomarańczowy = pryma.

3Wskazania: do czego służy

W muzyce klasycznej stosuje się ją w ruchu wstępującym z podwyższoną sekstą i septymą, a w zstępującym zwykle gra się moll naturalny. W jazzie ta sama forma wstępująca służy w obu kierunkach („moll jazzowy”) na akordach molowych z septymą wielką, molowych z sekstą i tonicznych akordach molowych w molowym ii–V–i. Jej tryby tworzą gamę alterowaną, lidyjską dominantową i lokryjską ♮2, więc jest gamą macierzystą wielu współczesnych harmonii jazzowych. Pasuje też do muzyki filmowej i fusion, gdzie potrzebna jest wyrafinowana, niejednoznaczna barwa molowa.

4Dawkowanie: jak ćwiczyć

Dziesięć do piętnastu minut dziennie. Najpierw zagraj formę klasyczną (w górę podwyższona, w dół naturalna) w tempie 60 BPM, aby poznać różnicę, potem ćwicz formę jazzową w tempie 80–120 BPM w ósemkach. Graj ją w diatonicznych tercjach i w czterodźwiękowych arpeggiach od każdego stopnia (mMaj7, m7, maj7♯5, 7♯11, 7, m7♭5, m7♭5). Na gitarze poznaj układy trzech dźwięków na strunie na całym gryfie. Na pianinie ćwicz obie formy najpierw osobno każdą ręką, potem razem, i improwizuj nad burdonem akordu molowego z septymą wielką.

5Ostrzeżenia i częste błędy

Zawsze sprawdź, o którą formę chodzi autorowi książki lub nauczycielowi: klasyczny moll melodyczny opada inaczej niż moll jazzowy. Nie myl jej z dorycką; różnią się tylko septymą (wielka w molu melodycznym, mała w dorycku). Nad akordem molowym z septymą małą pełniącym funkcję ii septyma wielka tej gamy koliduje; najlepiej działa na tonicznych akordach molowych. W formie klasycznej nie używaj podwyższonej seksty i septymy, gdy linia opada.

6Interakcje z akordami, skalami i tonacjami

Akordy skali (trójdźwięki)

Stopień	Akord	Dźwięki
i	Fism	Fis – A – Cis
ii	Gism	Gis – H – Dis
III+	Aaug	A – Cis – Eis
IV	H	H – Dis – Fis
V	Cis	Cis – Eis – Gis
vi°	Disdim	Dis – Fis – A
vii°	Eisdim	Eis – Gis – H

Akordy skali (akordy septymowe)

Stopień	Akord	Dźwięki
i(maj7)	Fism(maj7)	Fis – A – Cis – Eis
ii7	Gism7	Gis – H – Dis – Fis
III+maj7	A+maj7	A – Cis – Eis – Gis
IV7	H7	H – Dis – Fis – A
V7	Cis7	Cis – Eis – Gis – H
viø7	Dism7♭5	Dis – Fis – A – Cis
viiø7	Eism7♭5	Eis – Gis – H – Dis

Te same dźwięki, inny punkt wyjścia

7Inne dostępne opakowania

Ta sama skala od każdego dźwięku

Inne skale od tego samego dźwięku

Przed graniem uważnie przeczytaj tę ulotkę. Trzymaj ją w pobliżu instrumentu. Można z niej korzystać, drukować ją i udostępniać do użytku osobistego i edukacyjnego.